Terug naar de tipsWandelen langs de Costa Norte op Santa Maria: PR01SMA van Bananeiras naar Anjos
Azores GuidePR01SMA Costa Norte is de officiële kustroute in het noorden van Santa Maria: 8,4 km enkele reis, gemiddeld zwaar, ongeveer vier uur. Hij daalt af naar de watermolens van de Baía do Raposo, steekt de rode klei van de Barreiro da Faneca over met zijpaden naar de uitkijkpunten Ponta do Pinheiro en Baía da Cré, passeert de walvisuitkijkpost op de Monte Gordo en eindigt in Anjos. Er rijdt geen bus naar de start: zo doe je het met auto en taxi, plus de routemeldingen van 2026.
PR01SMA Costa Norte is de officiële wandelroute langs de noordkust van Santa Maria: 8,4 km enkele reis, van het dorp Bananeiras westwaarts naar Anjos. Hij daalt af naar een baai met twee oude watermolens, steekt de rode klei van de Barreiro da Faneca over, komt langs een oude walvisuitkijkpost en eindigt in Anjos, waar de bemanning van Columbus in 1493 aan land ging. Het lopen zelf is matig zwaar; het meeste plannen zit in het vervoer naar de start, want de route is lineair en er rijdt geen bus naar Bananeiras.
De route in cijfers
De officiële wandelsite van de Azoren noemt PR01SMA gemiddeld zwaar en geeft 8,4 km en vier uur. De gedrukte folder zegt 8,3 km. De route blijft laag, tussen ongeveer 4 en 216 m boven zee, maar daalt bij de Baía do Raposo af tot zeeniveau en klimt er weer uit, dus in die vier uur zitten ook steile stukken. Vier uur voor 8,4 km is ruim: je houdt tijd over voor de zijpaden naar de uitkijkpunten en een pauze in de baai.
De route loopt door beschermde gebieden van het Natuurpark Santa Maria. Fietsen, motorvoertuigen en paarden zijn er niet toegestaan.
Naar de start en terug
Bananeiras ligt ten oosten van Anjos, over de weg zo'n 9 km van het centrum van Vila do Porto. De bussen op het eiland helpen je niet. Geen van de vijf TSM-lijnen komt in Bananeiras, en de enige lijn naar Anjos, lijn 5, rijdt alleen in de zomer: in 2026 elke dag van 1 juli tot 15 september.
Het makkelijkst is om je huurauto in Anjos te parkeren, waar de wandeling eindigt, en vandaar een taxi naar Bananeiras te nemen. Dan staat de auto bij de finish op je te wachten. De twee dorpen liggen over de weg ongeveer 10 km uit elkaar. Central de Táxis de Santa Maria in Vila do Porto bereik je op +351 296 882 199. Bestel de taxi vooraf in plaats van te hopen dat je er in Anjos een vindt.
Loop in de officiële richting, van oost naar west. De routebeschrijving gaat die kant op, en je eindigt aan zee, met in de zomer een zeezwembad.
Baía do Raposo: de watermolens
Vanuit Bananeiras daalt het pad af naar de Baía do Raposo. Vissers gebruiken het om bij de rotsen in de baai te komen, dus misschien kom je er een tegen met een hengel. De baai is een geosite van het Geopark van de Azoren. Beneden staan twee azenhas, kleine watermolens, met het kanaal dat ze vroeger water gaf, en de ruïne van een wijnpers uit de tijd dat hier wijngaarden lagen.
De kliffen bij deze noordelijke baaien zijn 50 tot 150 m hoog, en elke meter die je naar het water afdaalt, klim je op de terugweg weer omhoog.
De klim en het bos
Uit de baai klimt het pad tegen een helling waar de folder inheemse struiken aanwijst: pau-branco (Picconia azorica), faia-da-terra (Morella faya) en cabaceira (Pericallis malvifolia). Daartussen groeien ingevoerde planten, zoals incenso (Pittosporum undulatum), pijlriet en agave.
Luister naar de vogels. De folder noemt de Azorenbuizerd, merel, vink, kanarie en roodborst, en het goudhaantje van Santa Maria (Regulus regulus sanctae-mariae), een ondersoort die alleen op dit eiland voorkomt. Het is piepklein en snel in het bladerdak; je hoort het waarschijnlijk eerder dan je het ziet.
Daarna loopt de route westwaarts door een stuk dicht bos.
Barreiro da Faneca, de rode woestijn
De bomen houden op en de grond wordt kaal en roestrood. Dit is de Barreiro da Faneca, de „rode woestijn”. De klei stamt uit de laatste uitbarstingsfase van het eiland: basalt uit het plioceen, zo'n 3 tot 4 miljoen jaar oud, raakte bedolven onder materiaal van een explosieve uitbarsting en verweerde daarna in een heet, vochtig klimaat tot rode klei. Inheemse planten veroveren de kale grond langzaam terug.
De Barreiro geeft zijn naam aan een beschermd landschap dat in 2008 is ingesteld. Het is 8,35 km² groot en beslaat het grootste deel van de noordkust, van Ponta dos Frades tot de kliffen onder Santa Bárbara, met de baaien van Raposo, Cré en Tagarete.
Op dit droge stuk lopen verschillende zijpaden naar uitkijkpunten boven de noordkust. De folder noemt er twee: Ponta do Pinheiro en de Baía da Cré. Neem er minstens één. De Baía da Cré is ook een beschermde fossielenvindplaats, die de paleontologische database van de Universiteit van de Azoren vermeldt met regionale bescherming sinds 2018. Tot de vondsten horen zee-egels, de schelpjes van piepkleine slakken uit de open oceaan en resten van de uitgestorven reuzenhaai megalodon. Laat alles liggen.
Op de Barreiro is geen schaduw. Op een zonnige dag is dit het heetste deel van de wandeling, en na regen is de klei glad.
Monte Gordo, Ponta dos Frades en de afdaling naar Anjos
Aan het eind van het kale terrein klimt het pad de Monte Gordo op, waar een vigia da baleia staat, een van de posten waarvandaan men walvissen spotte voor de walvisvaarders die vanaf de kust uitvoeren. Daarna gaat het naar Ponta dos Frades en langs de Ribeira dos Lemos omlaag naar Anjos.
De kapel van Anjos, de Ermida de Nossa Senhora dos Anjos, is waarschijnlijk het oudste christelijke gebouw van de Azoren. In februari 1493, op de terugweg van zijn eerste reis, ging Columbus hier voor anker en stuurde de helft van zijn bemanning aan land om in een kapel te danken; de waarnemend kapitein van het eiland liet ze arresteren. In het dorp staat een standbeeld van Columbus. In de zomer kun je zwemmen in het zeezwembad naast de vissershaven; het seizoen van 2026 liep van 12 juni tot 13 september, en bij noordelijke deining gaat het dicht.
In Anjos loopt ook de Grande Rota GR01SMA verder richting Vila do Porto, als je door wilt.
Voor je vertrekt
- Kijk de dag ervoor bij de routemeldingen. Op 9 oktober 2026 waren twee andere routes op Santa Maria tijdelijk gesloten, PR05SMA Costa Sul en PR04SMA Santo Espírito - Maia. PR01SMA was open.
- Download de gps-track en de folder via de pagina van de Costa Norte-route.
- Neem water, een hoed en zonnebrand mee voor de Barreiro, en schoenen met grip voor het pad naar de baai.
- Laat iemand weten welke route je loopt en hoe laat je vertrekt. Sluit elk hek dat je opent.
- Bel bij nood 112 en noem het nummer van het laatste routepaaltje dat je passeerde. Het toeristenbureau in Vila do Porto is bereikbaar op +351 296 883 124.
Korte antwoorden
Hoe lang is de Costa Norte-route op Santa Maria?
8,4 km enkele reis van Bananeiras naar Anjos, gemiddeld zwaar, officieel vier uur.
Kan ik met de bus naar de start?
Nee. Geen enkele TSM-lijn komt in Bananeiras, en de bus naar Anjos rijdt alleen in de zomer (in 2026 van 1 juli tot 15 september). Neem een taxi of laat je brengen.
Is de wandeling zwaar?
Niet echt. Het hoogste punt ligt rond 216 m, maar de afdaling naar de Baía do Raposo en de klim eruit zijn steil, en op de Barreiro da Faneca is geen schaduw.
Waar is de rode woestijn?
Dat is de Barreiro da Faneca, halverwege de route. PR01SMA steekt hem over, en vandaar lopen zijpaden naar uitkijkpunten boven Ponta do Pinheiro en de Baía da Cré.
Bronnen
Azores Guide
Auteur
Meer reistips
Met je jacht naar Santa Maria: de jachthaven van Vila do Porto, inklaren en liggeld in 2026
Vila do Porto heeft een beschutte jachthaven met 120 plaatsen maar geen grenspost, dus jachten van buiten Schengen klaren eerst in Ponta Delgada, Horta, Praia da Vitória of Angra in. De marifoonkanalen en kantoortijden, het binnenlopen langs de veersteiger, waarom je in de haven niet mag ankeren, de dagtarieven 2026 voor bezoekende jachten (€ 15,13 voor 10 tot 12 meter, plus 6% afvalheffing en btw) en wat je vraagt voordat je op brandstof rekent.
Wat koop je op Santa Maria: oorkoekjes, geweven dekens, vlechtwerk en eilandklei
Waar je de eigen producten van Santa Maria koopt: de ambachtscoöperatie uit 1989 in Santo Espírito met haar weefgetouwen en koekjeskeuken (doordeweeks tot 16:00, zaterdagochtend, zondag gesloten), handgevormde oorkoekjes die een koffer overleven, vinho de cheiro en de Céptico-wijn, garen van eilandwol, een vlechtwerkplaats op afspraak en aardewerk van eilandklei in een klein atelier in Vila do Porto.
Santa Bárbara op Santa Maria: de dorpsronde, de kapel van Lurdes en Poço da Pedreira
Santa Bárbara, de hooggelegen parochie in het noordoosten van Santa Maria, is het beginpunt van de rondwandeling PRC03SMA Entre a Serra e o Mar van 9,3 km: zeezicht over de Baía do Tagarete, de enige kapel op de Azoren met een deur op het noorden, een uitkijkpunt boven São Lourenço en de rode groeve Poço da Pedreira. Route, de kerk uit 1537, meldingen voor wandelpaden en hoe je er in 2026 komt.